1e 25 jaar Stichting Skûtsje Haskerlân

Beste Skûtsje-vrienden. (verslag eerste 25 jaar van de Stichting Skûtsje Haskerlân  1973-1998 Schrijver onbekend)

Het klinkt wellicht enigszins tegenstrijdig maar de oprichting van onze Stichting was een gevolg van een dreigend faillissement. Zo zie je ook in dit geval maar weer dat de één z’n dood de ander z’n brood kan betekenen, althans in figuurlijke zin. Wat was het geval. De recreatie-maatschappij “De Woudfennen” te Langweer was al een aantal jaren eigenaar van het bekende Skûtsje de Fryslan en gebruikte dit in het kader van haar recreatie-activiteiten voor het zeilen met gasten. Hylke de Vries, u allen bekend, had toestemming om met dit Skûtsje mee te zeilen in de jaarlijkse
SKS-competitie. Tevens had Hylke het recht van eerste koop op dat Skûtsje. Toen het wat slechter ging met de Woudfennen en men genoodzaakt was het Skûtsje te verkopen ging Hylke op zoek naar sponsors en ik zie hem samen met zijn bemanningslid en adviseur Herman Mud nog de stoep op gaan van ons kantoor bij Douwe Egberts. Uiteraard met ijsmuts. Vervolgens ging het in sneltreinvaart. Omdat het uitdrukkelijk niet de bedoeling was een bedrijfsskûtsje aan te schaffen werd het initiatief genomen voor de vorming van een breed gemeenschapsdraagvlak.
De gemeente Haskerlân reageerde enthousiast en was bereid om mee te werken, terwijl ook het Nuts departement, het toenmalige Plaatselijk Belang/VVV en de Jouster Watersport bereid bleken een bijdrage te leveren. In principe was hiermee alles in een half uurtje geregeld en kon notaris Koopmans voor de formele afhandeling zorgen.
Daarmee had Joure, of beter gezegd, Haskerlân dus wel een Skûtsje maar nog geen Skûtsje cultuur. Dat moest even wennen, waarbij onze toenmalige voorzitter Anne Halma, destijds pas gepensioneerd directeur van Douwe Egberts, daar duidelijk meer moeite mee had dan ondergetekende, die al een aantal jaren ervaring had opgedaan met het Lemster Skûtsje.
Ik herinner mij onze eerste SKS jaarvergadering waar de heer Halma en ik samen naar toe gingen. Dat was nog zo’n echte ouderwetse. Het ging zo nu en dan zo fel dat Halma zich half fluisterend de opmerking liet ontvallen van: “Visser, Visser wat bin dit rare kerels; stel je foar dat dit bij ÛS oan de saak sa gean soe”. Wij probeerden de Skûtsje-activiteiten wat meer te integreren in de plaatselijke gemeenschap. Dit ging moeilijk o.a. omdat Hylke de Vries ons meer als een sponsor zag dan als eigenaar. In de SKS-vloot werd zelfs gesproken over het 2e Grouwster Skûtsje. Dit leidde uiteindelijk helaas tot een breuk met Hylke hetgeen zeer werd betreurd. Over Hylke zou je een boek kunnen schrijven, vooral over z’n droge humor, zoals de kreet van: “sille jimme achter no noch ‘r ‘is los litte want hij leit voor alom”. Sportief gezien waren de resultaten over deze eerste 3 jaar met Hylke de Vries vrij bescheiden met een 8e en 2 x een 10e eindklassering .
In 1976 kwam Sipke Tjerkstra aan het roer van “de Vlecke” en Sipke viel direct in de prijzen. Niet als gevolg van de wedstrijdresultaten want die waren voor die jaren ’76. ’77 en ’78 ook enigszins teleurstellend met een 10e en 2 x een 11e plaats.
Maar wel als gevolg van de restauratie-activiteiten, waarbij wij zowel in 1976 als in 1977 de CRM prijs toegewezen kregen. De lelijke roef werd vervangen en er werd een originele betimmering in de roef aangebracht. Ik citeer de CRM-advies commissie van destijds: “met klem willen wij deze meerjarige opzet tot restauratie aan de andere commissies ten voorbeeld stellen”.
In de actualiteit van dit onderwerp herkent u de vooruitstrevendheid van onze visie van 22 jaar geleden. Overigens gebied de eerlijkheid ons te zeggen dat dit in die tijd voor ons de enige mogelijkheid bleek om toch in de prijzen te kunnen vallen. In die tijd moest er ook een ander volgschip gezocht worden. Het toeval wilde dat in die winter een Hasselter ook in Joure verzeild raakte, waarvan 2 dames de eigenaressen waren. Jan Coppens en ondergetekende gingen de dames opzoeken. Ik herinner mij nog dat we bij een walmende olielamp en een sterk rokende houtkachel in het ruim nauwelijks iets konden onderscheiden. In een hoek zat een van de dames op een oude piano te spelen. Het ging aan, we hadden een volgschip. In de zomer hing in het ruim naast de trap van de luikingang een zijde gezouten spek met voor de liefhebbers een mes aan een touwtje er bij en de nodige muggen er op. Volgens de deskundigen hoorde dit stukje nostalgie er bij. In ieder geval heeft Righold Hosper er zijn vrouw aan overgehouden.
Na Sipke Tjerkstra werd in 1979 Piet de Vreeze op 31 jarige leeftijd schipper op de oude Griene. Gekozen werd voor een Jouster opzet. Ook de eindklasseringen van Piet de Vreeze waren in de jaren ’79 t/m ’83 vrij bescheiden met respectievelijk een 14e, 13e, 12e, 9e en weer een 12e plaats. Echter bij Piet ging voor het eerst in de historie van het Jouster Skûtsje de vlag in top bij een 2de prijs te Lemmer in 1981. Het jaar daarna werd een echt hoogtepunt gescoord in de vorm van weer een 2e en een 1e prijs in Lemmer. Inmiddels had de Hasselter ook als volgschip plaats gemaakt voor de Fourage van Piet de Vreeze, tot op heden nog steeds het bekende onderkomen van de Jouster ploeg.
Vanaf 1984 staat Anne Tjerkstra aan het roer van het Jouster Skûtsje of eigenlijk moet ik zeggen de Jouster Skûtsjes. Hij eindigde het eerste en laatste jaar op de oude Griene op een 9e plaats. Z’n eerste wedstrijd in Grouw werd door gebrek aan wind afgelast. Dit jaar werd op de Veenhoop en in Staveren een 3e plaats behaald en een eerste plaats in Sneek. In 1985 werd de oude Griene verruild voor het geboorte Skûtsje van Anne. Dit bleek helaas geen succes. Er werd 3 jaar mee gezeild met een eindklassering van 13de, 7e en 12e met slechts 1 x een dagprijs als 2e in Woudsend in 1986. Na 4 jaar mocht Anne Tjerkstra het in 1988 op z’n derde Skûtsje proberen. Als commissie prijzen wij ons er nog steeds gelukkig mee dat we dit originele schip van onze vriend Gerrit Roosjes tegen een schappelijk prijsje konden overnemen. Andre Hoek had in de IFKS bewezen dat de Oeral Thûs goede zeileigenschappen had. Vanaf dit jaar mogen we dan ook zeggen dat Joure ook sportief gezien mee telt. Een combinatie van goede resultaten en een bredere Jouster betrokkenheid bleek een basis voor 1.800 donateurs.
In de 10 jaar Oeral Thûs werd 13 x een 1e : 7 x een 2e en 10 x een 3e dagprijs behaald. Resultaten die er mogen zijn. Een hoogtepunt was de eindklassering als 2e in 1989. Een dieptepunt dat we toen met 6 punten voorsprong op de laatste dag op nr. 2 geen kampioen werden. Cor Boonstra had het zo graag gewild. Nog 4 maal werd nadien een fraaie 3e plaats in het eindklassement behaald. Er waren uiteraard meer dieptepunten zoals de aanvaring met Leeuwarden in Grouw op 13 juli 1991 en letterlijk het omslaan in Grouw op 31 juli 1993. Kostte de BB/SB aanvaring met Woudsend ons op 1 augustus 1995 het kampioenschap? Wie zal het weten. Een absoluut hoogtepunt was weer het bezoek van Koningin Beatrix aan boord van de Oeral Thûs ter gelegenheid van de opening van de gerestaureerde 3-weg sluis in de zomer van 1996.
Tot slot wil ik dit historisch overzicht van 25 jaar Jouster Skûtsje beëindigen met een paar wensen. In de eerste plaats hoop ik dat de SKS zich in de toekomst verder blijft onderscheiden op het gebied van de originaliteit. Als een ieder hier integer aan mee werkt is de betrekkelijke handicap t.o.v. de zeileigenschappen voor allen gelijk. Het is de enige basis voor exclusiviteit. Een basis die in de toekomst alleen maar waardevoller zal worden. We moeten voorkomen dat Skûtsjes steeds meer op luxe zeiljachten gaan lijken waarbij de zeileigenschappen zich omgekeerd evenredig aan de originaliteit ontwikkelen. Daarnaast denk ik dat volledige openheid met betrekking tot alle technische gegevens van onze Skûtsjes een voorwaarde is in het streven naar zo gelijkwaardig mogelijke zeileigenschappen. Deze openheid biedt tevens de beste garantie voor een efficiënt controle apparaat. Het zou m.i. aan te bevelen zijn dat het SKS- een initiatief zou nemen. Als laatste wens hoop ik van harte. en ik weet dat u allen dat graag met mij eens zijn. dat de betrokkenheid van allen die op een of andere wijze aan deze 25 jaar Jouster Skûtsje hebben meegewerkt. waarvoor onze zeer gemeende dank. er toe zal mogen leiden dat de Oeral Thûs met Anne en zijn bemanning dit jaar kampioen mag worden.
Joure 1998